Inwoners nemen plek in organisatie van zorg
De kijk op zorg en welzijn verandert. Niet alles begint meer bij een professional of een loket. Inwoners en gemeenschappen nemen vaker zelf regie; formele zorg komt later in beeld, als dat nodig is. Dat zie je bijvoorbeeld terug in wijkinitiatieven waarin inwoners zelf organiseren wie wat doet, en professionals later aanhaken.
De overheid beweegt mee
De rol verschuift van ‘inwonerparticipatie’ naar ‘overheidsparticipatie’: de overheid sluit aan bij wat er al gebeurt in de samenleving. Gemeenten werken zo vaker gelijkwaardig samen met inwoners, naast hun regulerende rol.
Gezondheid is ook sociaal
Steeds meer onderzoek laat zien dat sociale relaties van grote invloed zijn op gezondheid. Ze helpen lichamelijke klachten voorkomen, verminderen psychisch lijden en ondersteunen herstel. Gezondheid is daarmee niet alleen een medische, maar vooral ook een sociale opgave.
Vernieuwing ontstaat in de praktijk
De zorgtransformatie is al volop in beweging. Zorgorganisaties vernieuwen hun werkwijzen met mensgerichte benaderingen, zoals reablement in de ouderenzorg. Tegelijkertijd nemen inwoners initiatief voor bijvoorbeeld zorgzame gemeenschappen waarin zij elkaar ondersteunen. Dat zijn geen twee losse werelden. Ze raken en versterken elkaar.
Explosieve groei van burgerinitiatieven
Overal in het land duiken initiatieven op: voorzorgcirkels, buurtapps, wijkcoöperaties, gemengde woonvormen. Vaak speelt een buurtverbinder of wijkondersteuner een sleutelrol in het verbinden van hulpvragen en informeel aanbod. Ook nieuwe broedplaatsen, zoals ‘Huizen van actief burgerschap’, krijgen op meer en meer plekken vorm.
De schaal is inmiddels aanzienlijk. In 2025 zijn er ruim 2.000 burgerinitiatieven actief, waarvan zorg en welzijn het grootste thema is. De helft heeft meer dan 200 betrokken inwoners. Dit zijn geen kleinschalige projecten, maar serieuze en blijvende bewegingen tussen overheid en markt in. Gedreven door solidariteit, zelfsturing en lokale kracht.
Wat betekent dit voor Raedelijn?
Wij merken deze beweging steeds vaker in ons eigen werk. In opdrachten rond netwerksamenwerking, organisatie van de eerstelijn en transformatie groeit het besef: zonder het perspectief van inwoners missen we een stuk werkelijkheid. En dus ook een stuk impact.
Daarom verkennen we vanuit ons focusgebied ‘Samenwerken en co-creatie met inwoners’ hoe we inwoners structureler en betekenisvoller kunnen betrekken. Bij welke opdrachten past welke vorm van samenwerking? Hoe organiseer je dit zorgvuldig en betekenisvol? En wat vraagt dat van opdrachtgevers, professionals, inwoners en van onszelf?
De komende periode werken we verder aan deze verkenning, in en rond onze opdrachten. Leren door te doen, ervaringen delen, bijstellen waar nodig. Wat dat oplevert, maakt zichtbaar wat werkt en wat niet. Daar komen we op terug.
Niet vóór inwoners, maar mét inwoners
We werken veel met professionele en wetenschappelijke kennis. Ervaringskennis gebruiken we nog te weinig, terwijl juist die helpt om te begrijpen wat er speelt en wat werkt. Door inwoners te betrekken, ontstaat een completer beeld en sluiten keuzes beter aan.
Onze ambitie is helder: samenwerken met inwoners moet vanzelfsprekend worden in ons werk. Soms is dat klein en laagdrempelig, bijvoorbeeld via gesprekken of een dialoogsessie. Soms vraagt het om een grotere rol voor inwoners in het traject. Welke vorm ook past bij de opgave, het inwonersperspectief verdient een volwaardige plek.
Zoals een collega het verwoordde:
"De inwoner is uiteindelijk alles waar je het voor doet. Dan is het logisch om het niet vóór hen te doen, maar mét hen."
Samen leren door te doen
Tegelijkertijd hebben we vragen. Bij welke opdrachten past welke vorm van samenwerking? Hoe organiseer je dit zorgvuldig en betekenisvol? En wat vraagt dat van opdrachtgevers, professionals, inwoners en van onszelf? De komende periode werken we hier verder aan, in en rond onze opdrachten. Leren door te doen, ervaringen delen, bijstellen waar nodig.
Denk je mee?
Werk je aan vergelijkbare vraagstukken, ben je betrokken bij burgerinitiatieven of zie je kansen om inwoners beter te betrekken bij samenwerking in zorg en welzijn? We gaan graag met je in gesprek.
